ايم ڪيو ايم
فياض سومرو
پاڪستان ننڍي کنڊ جي ورهاست مان جنم ورتو، جتي مختلف قومن ۽ گروهن جي وچم ڪنهن نه ڪنهن حوالي سان احساس محروميءَ جو لاؤ پچندو ئي رهيو آهي. سنڌ جي گاديءَ جو شهر ڪراچي جيڪو نه رڳو سمنڊ جي ويجهو آهي، بلڪ اهو پاڻ به انسانن جو هڪ وڏو سمنڊ آهي ۾ هڪ اندازي موجب پاڪستان جي مختلف صوبن جا لڳ ڀڳ ستاويهه لک ماڻهو آباد آهن، جيڪي محرومين سبب مختلف قوميتن جي ڪيترن ئي قوميتي گروهن ۾ ورهايل آهن.
اصل ۾ سنڌ جي مسلمان بالادست طبقي ننڍي کنڊ جي ورهاست جي حمايت ان ڪري ڪئي هئي جو اهي صنعت، نوڪرين، واپار ۽ تعليم تي هندؤن جي غلبي مان نجات حاصل ڪرڻ چاهين پيا. پر پاڪستان ٺهڻ کانپوءِ بالادست سنڌي طبقي جا مفاد پنجاب جي غلبي ۽ استحصال سبب پورا نه ٿي سگهيا. تنهنڪري آهستي آهستي سنڌ ۾ قوپرستي وڌڻ لڳي ته ٻئي طرف پنجاب جي ظالم سازشِي طبقي مهاجرن کي پاڪستان ۽ اسلام جي نالي تحت پاڻ سان ملائي، ون يونٽ جي ذريعي سنڌ کي عملي طور تي ڪالونيءَ جي شڪل ڏئي ڇڏي.
پر 70ع جي ڏهائي ۾ وڏي پيماني تي سنڌي مڊل ڪلاس پيدا ٿيڻ سبب پاڪستان جو حڪمران ٽولو اَٽي ۾ لوڻ برابر ئي سهي، سنڌين کي مختلف نوڪرين ۽ تعلمي ادارن وغيره ۾ رعايتون ڏيڻ تي مجبور ٿيو. جنهن جي ڪري مهاجرن کي سندن اقتدار ۾ اڳين جهڙي حيثيت خطري ۾ نظر اچڻ لڳي. جنهن جي نتيجي ۾ وري مهاجر آباديءَ ۾ ويڳاڻپ ۽ بيچينيءَ جي ڪيفيت پيدا ٿيڻ لڳي. جنهن کي پهرين جماعت اسلامي ۽ پوءِ اڳتي هلي ايم ڪيو ايم جي اڳواڻن ڀرپور طريقي سان استعمال ڪندي، ان کي مهاجر قومپرستيءَ جي شڪل ڏيڻ شروع ڪئي.
ان ڪشمڪش سبب ڪراچيءَ سميت سڄي سنڌ جي وڏن شهرن ۾ تمام گهڻا جهڳڙا ۽ فساد ٿيا، جنهن جي ڪري مهاجرن ۾ گهيرو ڪرڻ وري زهنيت جنم ورتو، جنهن ڪري انهن پاڻ کي سخت تنظيمي ڪنٽرول ۾ آڻڻ شروع ڪيو، جنهن جون سڀ چاٻيون وري الطاف حسين پنهنجي ٽجوڙيءَ ۾ رکي ڇڏيون. اهڙي طرح تنظيم ۾ سخت فسطائي رجحانن جڙ پڪڙڻڻ شروع ڪئي. جنهن سان هڪ طرف مهاجر مخالف قوتن کي ڪچلڻ جو ڪم ورتو ويو ته ٻئي طرف تنطيم اندر اڀرندڙ هر آواز کي الطاف حسين جي اشاري تي دٻائي ڇڏيو ويندو هو. ايم ڪيو ايم حقيقي به تنظيم جي سخت ۽ بي رحم ڪنٽرول سبب اڀري هئي. توڻي جي ان جي اڀرڻ اچڻ ۾ اسٽيبلشمينٽ ۽ ان جي مختلف ايجنسين کي نظر انداز نٿو ڪري سگهجي.
موومينٽ فار ريسٽوريشن آف ڊيموڪريسي، ايم آر ڊي 1983، جي آمريت مخالف تحريڪ سبب حڪمران ٽولا سنڌ جي عوامي قوت ۽ جدوجهد کان سخت خوف جو شڪار ٿي سازشون ڪرڻ لڳا، سنڌ جي آمريت مخالف عوامي تحريڪ مان اڀريل آواز کي ڪچلڻ خاطر ايم ڪيو ايم ٺاهڻ ۾ هڪ ايجنسيءَ تمام اهم ڪردار ادا ڪيو، جنهن کانپوءِ هن تنظيم ڪراچي ۽ حيدرآباد تي پنهنجو مڪمل ڪنٽرول قائم ڪري ورتو.
نه رڳو اهو بلڪه ان تنظيم جي مڊل ڪلاس مشيرن ۽ وزيرن طاقت جي ايوانن تائين پڻ تيزيءَ سان رسائي حاصل ڪري ورتي. ڪنهن فلمي اندازسان مافيا جي طرز تي ٺاهيل ايم ڪيو ايم جو اندروني ڪنٽرول ۽ ڍانچو آهستي آهستي اندروني اختلافن سبب ڪمزور ٿيڻ لڳو. تنظيم ۾ اندروني اختلاف 1990ع ۾ بلڪل واضح ٿي سامهو اچڻ لڳا. جيڪڏهن فوجي آپريشن نه به ڪيو وڃي ها ته به يم ڪيو جو زوال بلڪل ويجهو هو. ڇالاءِ جو مهاجرن ۾ ايم ڪيو ايم جي دهشتگرديءَ خلاف نفرت تيزيءَ سان وڌي رهي هئي. پر فوجي آپريشن جي ذريعي ايم ڪيو ايم کي ڄڻڪ ته هڪ نئين زندگي ملي ويئي. ملٽري آپريشن سبب مهاجر آبايءَ ۾ وري ايم ڪيو ايم لاءِ همداري پيدا ٿيڻ لڳي. ان ڪري ايم ڪيو ايم ختم ٿيڻ بجاءِ وري اڀرڻ لڳي ..
(more…)
