۽ گهوڙي سواري شروع ٿي

۽ گهوڙي سواري شروع ٿي

تحرير: مسعود منور، ناروي

مشهور ڪالم نويس مسعود منور، ”ويچار ڊاٽ ڪام“ تي شايع ٿيل هڪ ڪالم ۾ لکي ٿو ته: ” آغا شورش ڪاشميري چاليهه سال پهرين هڪ ويڪلي اخبار ”چٽان“ ۾ هڪ خبر شايع ڪئي هئي. مسعود منور موجب جيڪا ڳالهه چاليهه سال پهرين ”چٽان“ ۾ شايع ٿي چڪي آهي، ان کي اڄ چاليهه سالن کان پوءِ نيٽ تي شايع ڪرڻ تي ڪنهن کي ڪو گهڻو هرج نه هئڻ گهرجي.“

 

لاجواب اسلامي ملڪ

 

لاجواب اسلامي ملڪ

نالو لکڻ جي ضرورت ڪونهي، بس ايترو ٻڌائڻ ئي ڪافي آهي ته اهو لاجواب ملڪ اسلامي پڻ آهي. بلڪي اسلام جو قلعو به آهي. هر قسم جي شراب خوريءَ تي مڪمل شرعي پابنديلاڳو ٿيل آهي. پر خود حڪمران ۽ سندن جوڙي وال ساٿي خوب ڏٽي هر روز پيئندا رهن ٿا. هڪ مولانا ته باقاعدي مولانا وهسڪي سڏجندو هو. ڪوهه مري ۽ ڪوئيٽا ۾ شراب جا ڪارخانا سدائين ڀرپور رفتار سان هلندا رهن ٿا. تڏهن ئي ته هتي شراب عام ته ڪو نه ٿو ملي پر جام ضرور ملي ٿو. ڪوهه مريءَ جا ڀنڊاري اڪثر قومي اسيمبليءَ جا رڪن چونڊجندا رهن ٿا. شراب جي انهن ڪارخانن جا هڙئي شيئر هولڊرز مسلمان سياستدان ئي آهن. مري بيوريجز انگريزن ڪافي غور ويچار کانپوءِ قائم ڪئي هئي. ڇالاءِ جو مريءَ ۾ چشمن جو صاف سٿرو پاڻي وڏي مقدار ۾ ميسر آهي. ڀرپاسي جي علائقن جهڙوڪر نٿياگلي ۽ ڀورڀن وغيره ۾ رسدار صوف، انگور ۽ ناسپاتيون وغيره وڏي تعداد ۾ ملن ٿيون. جنهن مان زبردست شراب ٺهي ٿو. انگريز ان شراب کي اپروو ڪري ويا هئا. تڏهن کان اهو شراب سڄي ملڪ ۾ ڏاڍو مقبول آهي. نه رڳو هن ملڪ جي اڇي ڪاري جا مالڪ حڪمران بلڪي اسلام آباد ۾ موجود ٻاهرين ملڪن جا سفارت خانا پڻ هن ئي شراب کي ئي ترجيح ڏين ٿا.

 

تحقيق ٿيڻ گهرجي

تحقيق ٿيڻ گهرجي

اڳتي هلي ايندڙ نسل ضرور اهو ڄاڻڻ چاهيندا ته طالبان ڪير هئا؟ ۽ ڪنهن انهن جي پرورش ڪئي؟ ملان عمر ۽ اسامه بن لادن ڪيئن ۽ ڪهڙي ريت اسلام جو اميج خراب ڪيو؟ طالبان دؤر ۾ آخر افغانستان ۾ درسگاهن کي ڇو برباد ڪيو ويو؟ نرسن تي پابندي ڇو لڳائي ويئي؟ راندين ۽ هر قسم جي تفريح تي ڇو بندش وڌي ويئي؟ آخر اهي ائين ڪري اسلام جي ڪهڙي خذمت ڪري رهيا هئا. طالبان دؤر ۾ ريڊيو، ٽي وي، تعليم، اسپتالون، لباس، روڊ رستا، هوائي سروس تباهه ڪئي ويئي ۽ هر ٻي شئي کي انهن حرام قرار ڏيئي افعانستان کي پٿر جي زماني ۾ واپس پهچائي ڇڏيو! طالبان دؤر تي تحقيق ڪري طالبان جي ڪيل حرڪتن جو ڪچو چٺو شايع ڪرڻ گهرجي ته جيئن اڳتي هلي ڪو به سي آئي اي جو ايجنٽ اسلام کي مسخ نه ڪري سگهي.

 

متان چال انونڌي نه ٿي پوي

متان چال انونڌي نه ٿي پوي

اڄڪلهه هن ملڪ ۾ سياسي چالون زورن تي آهن. پر چالون هلڻ وارن سان مسئلو اهو ٿي سگهي ٿو ته متان انهن جي ڪا چال انونڌي نه ٿي پوي. ڇو جوڪڏهن ڪڏهن چال هلڻ وارا خود پاڻ به پنهنجي چال جو صحيح اندازو نه لڳائي سگهندا آهن.

 

هن ملڪ ۾ ادارا سربراهن جا محتاج ٿين ٿا

 

هن ملڪ ۾ آفيسر عهدن کان وڏا ٿين ٿا ۽ هتي سربراه ادارن جا نه بلڪي ادارا سربراهن جا محتاج ٿين ٿا.

 

 

عزت ته اهي اڳي ئي وڪڻي چڪا هئا

مالي مشڪلاتن جي سبب هن ملڪ جي حڪمرانن کي گهڻو ڪجهه وڪڻڻو پيو آهي. عزت ته اهي اڳي ئي وڪڻي چڪا هئا. باقي سنڌ جا ٻه ٻيٽ بچيل هئا، سي به هاڻي اهي وڪڻڻ جي چڪر ۾ آهن.

 

Point of view

مذاق ئي مذاق ۾

تازو هڪ دوست سان ملاقات ٿي. جنهن ۾ ان دوست چيو ته آمريڪي صدر جارج ڊبليو بش ۽ هٽلر ۾ ڪو به فرق ناهي. مون کيس مذاق مان وراڻيو ته نه ٻنهي ۾ وڏو فرق آهي. ڇالاءِ جو هٽلر جو پيءُ بش جي پيءَ وانگر هٿيارن جو واپاري (سپلائر) ڪونه هو.

 

Silence is no longer a solution

عورت آزاد

تحرير: مسز ارمغان سومرو

عورتن سان امتيازي ۽ ناانصافيءَ وارو سلوڪ ۽ معاشري ۾ ان جي گهٽ حيثيت اصل ۾ مردن جي طبقاتي معاشري جو هڪ عالمي مظهر آهي. نه رڳو پاڪستان بلڪي سڄي ننڍي کنڊ ۾ عورتن سان انتهائي خراب سلوڪ روا رکيو ٿو وڃي. خاص طور تي هاڻ ته اسان جي معاشري جي ڊرگ مافيا طرفان ڊرگز ۽ معاشري جي ٻين خرابين تان نظر هٽائڻ لاءِ اهي پنهنجي پگهاردار مولوي صاحبن جي ذريعي عوام کي عورتن جي خلاف ڀڙڪائي رهيا آهن. جڏهن ته اسلام ۾ عورتن جي باري ۾ اهو تصور ڪڏهن به نه رهيو آهي ته اهي رڳو گهر جو ڪم ڪنديون ۽ گهر کان ٻاهر نڪرڻ ۽ ڪم ڪرڻ تي بندش هوندي. انهيءَ سلسلي ۾ اسان جا نالي ماتر ڄاڻ رکندڙ مولوي صاحبان اسلام جي انهن ناياب ۽ سونهري اصولن کي وساري ويهن ٿا، جن مطابق:

۱. عورت ۽ مرد تي علم حاصل ڪرڻ فرض آهي.

۲. علم حاصل ڪيو ڀلي ان لاءِ اوهان کي چين به وڃڻو پوي.

مٿي بيان ڪيل ٻنهي حديثن ۾ عورتن ۽ مردن ۾ ڪو به فرق ڪيل نه آهي ۽ نه ئي اهو بيان ڪيل آهي ته ڪو مرد علم لاءِ چين وڃي ۽ عورت نه.

۳. علم حاصل ڪيو ، ڄمڻ کان مرڻ گهڙيءَ تائين.

 

انسانيت کان اڳ جي سوسائٽي

انسانيت کان اڳ جي سوسائٽي

تحرير: فياض سومرو

)نوٽ: منهنجو هي مضمون آچر ۱۲ مارچ ۱۹۹۶ع تي انسانيت کان اڳ جي سوسائٽيءَ جي عنوان روزآني ڪاوش ۾ شايع ٿي چڪو آهي. ساڳي ئي ڪالم کي مان وري هتي ٿورڙي تصيح سان ٻيهر شايع ڪري رهيو آهيان(

اربع ۱۲ مارچ ۱۹۹۶ع تي مظهر لغاريءَ جو اختيار بانو جي دردناڪ قتل جي باري ۾ (هيءُ سڏڪو جنگي ڌن بڻجڻ گهرجي) جي عنوان سان ڪالم پڙهيم. سچ پچ ته اکين مان بي اختيار ڳوڙها وهي آيا ۽ جذبات تي قابو نه رکي سگهيس.

مون کي اڄ به ياد آهي ته منهنجو هڪ دوست، جڏهن سندس ڳوٺ شهداد ڪوٽ مان موٽيو هو ته تمام گهڻو ڏکارو هو. منهنجي پڇڻ تي ٻڌايو هئائين ته اسان جي ڳوٺ ۾ ڪارو ڪاريءَ جي الزام ۾ هڪ عورت کي قتل ڪيو ويو آهي. نه رڳو ان عورت کي قتل ڪيو ويو بلڪي سندس سسي سان گڏوگڏسندس ٻانهن ۽ ٽنگن کي به وڍي هڪ ڍير تي اڇلايو ويو. گندگيءَ تي ماڪوڙا صبح تائين ان عورت جو لاش پٽيندا رهيا ۽ پوءِ عورتن جي مظلوميت جو داستان ٻدائندي چيو هئائين ته جڏهن صبح جو عورتون پار ڪڍي روئي رهيون هيون ته مون کين اهو به چوندي ٻڌو هو ته جڏهن مردن وٽ بندوق آهي ته پوءِ آخر اهي عورتن کي ڪهاڙين سان ڇو ٿا مارين. يعني اهي ويچاريون مردن جي هن سماج ۾ مردن طرفان کين مارڻ کان ته انڪار ئي ڪونه ڪن ٿيون. پر صرف اها التجا ڪري رهيون هيون ته ماريو ٿا ته ڀلي ماريو، پر ايڏو ظلم ته نه ڪيو. پوءِ ستت ئي ان دوست جو ڪراچي وڃڻ ٿيو، جتي سندس ملاقات فقير محمد لاشاريءَ سان ٿي. جنهن کانپوءِ شايد ف. م. لاشاري به پنهنجي جذبات تي قابو نه رکي سگهيو ۽ پوءِ مرحوم لاشاري صاحب (غيرت جو بي غيرت تصور) جي عنوان سان پنهنجو شاهڪار ايڊيٽوريل لکي سنڌي سماج تي ٺٺول ڪئي هئي.

 

هڪ وضاحت

 

هڪ وضاحت

هڪ دوست ايميل ڪري مون کان ڄاڻڻ چاهيو آهي ته ڪئناڊا مان ويهي سنڌيءَ ۾ بلاگنگ ڪرڻ جو مقصد ڇا آهي؟ ڇا مون لاءِ انگريزيءَ ۾ بلاگنگ ڪافي نه هئي؟ ان دوست کي ايترو ئي عرض ڪري سگهان ٿو ته مان توڻي جو سنڌ ڌرتيءَ کان ڪٽجي ڪئناڊا ۾ رهي رهيو آهيان، پر پوءِ به سپنا پنهنجي ئي ڌرتيءَ جا ڏسندوآهيان. منهنجون پاڙون هن ئي ڌرتيءَ ۾ کُتل آهن. جيئڻ لاءِ مون کي وري وري ان ڌرتيءَ ڏانهن موٽڻو پوي ٿو، جنهن جو نالو سنڌ آهي.

 

 

Point of view

 

ڪجهه ملا عمر جي باري ۾

ملا عمر فرمايو آهي ته اسانجو جهاد عظيم آخري فتح تائين جاري رهندو. ملا عمر جيڪو اسامه لادن جو ناٺي پڻ آهي، چڱن ڏينهن ۾ شاديون رچائندو رهيو. سندس سهري جو به محبوب مشغلو آرام آسائش ۽ نڪاح ڪاري هو. هن به سٺن ڏينهن ۾ دل ڀري اسلام جو اميج مسخ ڪيو. ملا عمر پنهنجي ئي هم وطن افغانن کي قتل ڪندو رهيو. هم وطنن کي نئين کان نيون سزائون ڏيڻ لاءِ عجيب عجيب سزائون ايجاد ڪيائين. مجبور ۽ لاچار بيواهن کي رڳو ان ڪري علاج لاءِ اسپتال تائين به وڃڻ جو اجازت ڪونه هئي، ڇالاءِ جو ساڻن ڪو محرم گڏ ڪونه هوندو هو. هاڻ انهن ويچارين جي گهر ۾ ڪو محرم بچيو هجي ها ته پاڻ سان گڏ وٺي وڃن ها. غلط پاليسين سبب افغانستان کي کنڊر ۾ تبديل ڪري ڇڏيو. ستن سالن جي حڪومت دؤران مليل وقت ضايع ڪري ڇڏيائين. نه تياري ڪيائين، نه پنهنجي فوجن جي تربيت ڪيائين ۽ نه ئي گهوڙا تيار ڪيا. پنهجي احمقاڻي طرز عمل سان افغانستان کي باقي دنيا کان ئي ڪٽي ڌار ڪري ڇڏيائين. جڏهن آمريڪا حملو ڪيو ته نه رڳو پاڻ سان افغانستان جا اربين ڊالر کڻي فرار ٿي ويو، بلڪي ڪوئن وانگر غارن ۾ پڻ لڪي ويو.

 

اي خدا تون هيٺ لهي آ، پنهنجن تي نشان هڻي وڃ

اي خدا تون هيٺ لهي آ، پنهنجن تي نشان هڻي وڃ

هڪ رپورٽ موجب مائڪرو سافٽ جو مالڪ بل گيٽس هر سيڪنڊ ۾ ۵۰۰ ڊالر ڪمائي رهيو آهي. هاڻي ۵۰۰ کي ۶۰ سان ضرب ڪنداسين ته هڪ منٽ جي ڪمائي ٺهندي ۽ وري ۶۰ سان ضرب ڪرڻ سان هڪ ڪلاڪ جي ۽ اهڙي ريت هڪ ڪلاڪ جي ڪمائيءَ کي ۲۴ سان ضرب ڪرڻ سان اسين سندس هڪ ڏينهن جي ڪمائي جو ڪاٿو لڳائي سگهون ٿا. هاڻ توهان پاڻ ئي اندازو لڳاليو ته هڪ مهيني ۾ بل گيٽس ڪيترو ڪمائيندو هوندو. ان رپورٽ ۾ اهو به ٻڌايو ويو آهي ته هو رات جو سمهڻ کان وٺي صبح جو اٿڻ تائين، اڳي کان ٻه ڪروڙ سٺ لک ڊالرن جي حساب سان وڌيڪ امير ٿي رهيو آهي.

 

تعليم دماغ جي ورزش ۽ غذا آهي

تعليم دماغ جي ورزش ۽ غذا آهي

ڪڏهن ۽ ڪٿي پڙهيو هئم اهو ته ياد ڪونهي پر ايترو ياد پويم ٿو ته ڪنهن برطانوي سائيڪالوجيءَ جي پروفيسر چيو هو ته، جيڪڏهن ڪنهن قوم تي حڪومت ڪرڻي آهي ته پوءِ ڪوشش ڪري ان قوم کي تعليم کان پري رکو، ڇاڪاڻ جو تعليم دماغ جي ورزش ۽ غذا آهي. جيڪڏهن دماغن کي ورزش ۽ غذا ملندي رهي ته پوءِ انهن تي حڪومت ڪرڻ ناممڪن آهي.